POKEMON 
Wat dit gedeelte met Jeroen te maken heeft ? Jeroen was er vroeg bij, voordat ik eigenlijk er van gehoord had wist hij elke Pokémon te benoemen. Niet alleen dat, maar ook alle vaardigheden. Een Rage ? Iets boosaardigs ?, iets wat kinderen niet hebben mogen of niet naar mogen kijken ?? Of is het een heel vredelievend volkje ? Soms lijken de dingen anders dan dat ze zijn. Voor mensen die niet de in en outs van het Pokémon gebeuren kennen.  Niet door mezelf geschreven, maar met de inhoud van het artikel kan ik me helemaal vinden. Drie songs uit de serie zijn op de crematie gedraaid. Pittige muziek voor op een begrafenis -tenminste de eerste twee -, JOUW muziek Jeroen dacht ik bij de eerste tonen. Voor wat betreft het laatste lied. Een heel gevoelig lied, dat mijn gevoel van het leven van Jeroen beschrijft vanaf de de geboorte tot aan zijn overlijden. Voor mij zijn de teksten speciaal voor ons geschreven, tenminste dat gevoel was en is er. 
Pokemon theme My best friends Pikachu's Goodby

 

 

DE POKEMONUITLEG VOOR OUDERS 

 

 

kinderspel of duivelswerk?  
Karen Kroese  
Wie is beter:
 
Machop of Machoke? 
Machoke natuurlijk, want dat is de geëvolueerde van Machop. Machoke heeft 80 hp en Machop maar 50. En Machoke kan de karate chop, dat doet 50 damage.
Growlithe of Arcanine? 
Arcanine is de geëvolueerde van Growlithe en heeft wel 100 hp. Die kan de vlammenwerper. Bij de aanval "haal neer" brengt hij zijn tegenstander 80 damage toe, maar zelf krijgt hij ook 30 damage. Maar Charizard is beter.
Metapod of Weedle? 
Metapod is de geëvolueerde van Caterpie en heeft 70 hp. Hij kan de tegenstander verstijven als het kop is. Maar Weedle kan vergiftigen als het kop is en dan heeft Metapod ook verloren. 'Weet je wel hoe vet goed Meowtwo is?'
 
Dag in dag uit hoor ik dit soort conversaties. Eindeloze reeksen cijfers, namen, aanvalstechnieken en verdedigingsmechanismen. Om gek van te worden. Pokémon is een rage, net als de flippo's die een tijd geleden de speelpleinen in hun greep hadden en net als de Tamagotchgi's - die elektronische huisdieren in broekzakformaat - waarmee kinderen hun leerkrachten en ouders tot waanzin dreven. Rages zijn er om weer te verdwijnen en dat zal met Poké-mon ook wel gebeuren. In de tussentijd hebben veel volwassenen het er moeilijk mee. Want wat zijn die Pocket Monsters eigenlijk die vanuit Japan onze kinderen zo bezig houden? Waar komen ze vandaan? Zijn ze goed of slecht? Welke invloed hebben ze op de belevingswereld van de kinderen? En hoe gaan we ermee om? Hier volgt de geschiedenis van Pokémon, een uiteenzetting van de discussie rond de monsters en een voorzichtige conclusie van mij als ervaringsdeskundige.
De meeste kinderen kennen de kaarten en weten welke kaarten zeldzaam zijn, welke sterker zijn dan andere en welke gewild zijn bij andere kinderen. Alle namen kennen ze uit het hoofd. Maar het spel met de kaarten kennen ze vrijwel nooit. Ze spelen Pokémon als toen met flippo's. Je kiest kop of munt en je klapt jouw kaart tegen die van je tegenstander. Als allebei de kaarten met de afbeelding naar boven liggen, heeft degene die kop koos gewonnen. Als je voor het 'echie' speelt, mag de winnaar ook de andere kaart hebben en zijn eigen kaart houden. Zo ben je snel door je kaarten heen. En goedkoop zijn ze niet: een pakje van elf kaarten kost zeven gulden en vijftig cent een pak van zestig kaarten ruim 25 gulden. Als ze er nog zijn, want vaak zijn alle kaarten uitverkocht. In die pakken zitten ook energiekaarten: die zijn voor de ruilhandel bijproducten, dus weinig interessant als je het spel niet speelt.
Handelskoorts of sociaal isolement?
Een ware handelskoorts waart over de speeltuin bij ons achter, op het speelplein bij school, tot zelfs bij ons tuinhek. Kinderen vanaf zes jaar onderhandelen druk met andere, soms oudere kinderen. Het kan er hard aan toe gaan, waarbij ze steeds moeten afwegen of die ene kaart wel dat stapeltje andere kaarten waard is. Omdat andere kinderen zo graag met mijn zoon van zeven wilden ruilen, ben ik eens gaan kijken. Hij was veel te gretig en ruilde hele pakken kaarten voor één Pokémonkaart die hij graag wilde hebben. Ik heb hem inmiddels een beetje (bluf)poker bijgebracht en de beginselen van het onderhandelen. Als hij onzeker is over een ruil, vraagt hij nu uitstel en komt bij mij voor advies. Het is een stuk rustiger geworden aan het tuinhek.
Soms wisselen de kaarten ook van eigenaar voor geld. Dat heb ik mijn kinderen verboden. Zoals ik ze eerst ook had verboden naar Pokémon te kijken op televisie. Iedere dag zijn er twee afleveringen te zien van de Japanse tekenfilmserie op Fox Kids. Ik wil liever niet dat mijn kinderen als een stel soapverslaafden voor de buis hangen en dan compleet afgesloten voor de rest van de wereld gebiologeerd zitten te kijken. Bovendien probeer ik ze pacifistisch op te voeden en ik vond Pokémon nogal gewelddadig. De poppetjes zijn getekend in de beste traditie van Japanse tekenfilms: met gigantische ogen en hele kleine, spitse neusjes. Deze tekenfilmfiguren kijken boos en de geluiden die door de huiskamer razen, zijn erg rauw. Toch mogen ze kijken.
Ik ben overstag gegaan nadat ik op het schoolplein zag dat alle kinderen het over de laatste aflevering van Pokémon hadden en mijn kinderen aan die nabeschouwingen in geheimtaal geen deel konden nemen. In zo'n sociaal isolement wilde ik ze niet plaatsen. Nu mogen ze elke ochtend kijken, als alles gedaan is: ontbijt is op, tanden zijn gepoetst, de kleren zijn aan en de haren zijn gekamd. Zo heb ik er ook nog profijt van.
Pokémon made simple
Er zijn meer ouders die Pokémon niet zien zitten. Tegen-woordig moet je met goede argumenten komen wil je je kinderen iets verbieden (al volstaat in noodsituaties het ouderwetse 'Omdat ik het zeg' ook nog wel). Op zoek naar informatie ligt Internet voor de hand. Daar zie je door de bomen het bos niet meer wanneer je in het zoekprogramma 'Pokémon' invoert. Er zijn pagina's waar het spel wordt uitgelegd aan kinderen (in het Engels), er zijn pagina's waar de hele commercie rond Pokémon hoogtij viert en er zijn zelfs pagina's voor ouders, waar het spel en het achterliggende verhaal worden uitgelegd. Er is ook een boek verschenen: Pokémon made simple. A handbook for parents & kids waarin antwoorden op veelgestelde vragen staan, de regels en strategieën uit de doeken worden gedaan en ouders adviezen krijgen om verstandige kaarthandel te stimuleren. Bovendien vermeldt het boek Poké-mon-activiteiten voor ouders en kinderen. De makers zien ook wel in dat je de ouders mee moet krijgen om de kinderen te bereiken. Want tegenstand is er. Laten we eerst kijken naar de herkomst en het verhaal van Pokémon.
Game freaks
Er was eens een Japanse insectenverzamelaar met de naam Satoshi Tajiri. Hij had een grote verzameling aangelegd, waarbij zijn voorkeur uitging naar kevers. In het begin van de jaren tachtig ontwikkelde Satoshi een nieuwe passie: videospelletjes. In 1982 begon Satoshi samen met een paar vrienden het tijdschrift Game Freak, met tips, strategieën en handel op het gebied van videospelletjes. Toen de Nintendo Game Boy de markt veroverde in 1990 hebben Satoshi en zijn vrienden er een helemaal uit elkaar gehaald om te kijken hoe zij zelf een videospelletje zouden kunnen ontwikkelen. Satoshi wilde het mensen mogelijk maken met hun Game Boy insecten te verzamelen. Met het ruilkabeltje van de Nintendo Game Boy zouden ze dan insecten kunnen ruilen met vrienden. Het idee van de insectenverzameling verkocht Satoshi aan Nintendo, maar het duurde nog zes jaar voordat het spel op de markt kwam. In 1996 veroverde de Rode en Groene versie van Pokémon de Japanse straten. Ash is de naam van het hoofdpersonage in het spel op de westerse markt, maar in Japan heet Ash Satoshi, naar zijn schepper. Zijn grootste rivaal heet in de Engelstalige versie Gary, maar in Japan heet de tegenstander Shigeru, naar de man die Super Mario ontwierp. Competitie is ook buiten het spel volop aanwezig.
In 1997 werden Satoshi en zijn Game Freak gevraagd een tekenfilmserie te ontwikkelen. Satoshi ging akkoord. Maar hij stond erop dat de verhaalschrijvers en tekenaars het videospel Pokémon door en door leerden kennen, zodat ze werkelijk zouden begrijpen waar het om te doen was. De tekenfilmmakers hebben toen een verhaal bedacht op basis van wat er allemaal kan gebeuren met de trainer en zijn monsters in de Game Boy en zetten dit om in een cartoonserie die in 1998 in premičre ging in Amerika. Vanaf dan is het pleit beslecht en kun je in Japan, Amerika en Europa geen stad meer bezoeken zonder op elke straat-hoek Pokémon tegen te komen. Naast de kaartenrage zijn er verschillende videospelletjes, een heuse Pokémonfilm en nog 1500 bijproducten die verzameld zijn in een catalogus waaruit je kunt bestellen. Er vliegen zelfs drie speciale Pokémon-vliegtuigen van Nippon Airways tussen Tokyo en San Francisco.
Ash Ketchum uit Pallet Town
Pokémon, de tekenfilmserie, gaat over de jongen Ash Ketchum uit Pallet Town. Hij is juist tien jaar geworden. Alle tienjarigen krijgen van professor Oak, de Pokémon-deskundige van Pallet Town, een beginners-Pokémon. Daar-mee kunnen de kinderen dan hun reis beginnen langs verschillende Pokémontrainingen. Ash is vast besloten Pokémon-meester te worden. Maar daarvoor moet hij alle 151 Pokémon vangen. En om Pokémon te vangen, moet je eerst een beginners-Pokémon hebben. Ash is zo opgewonden over de dag dat hij zijn Pokémon kan ophalen, dat hij zich verslaapt. Alle uit te delen Pokémon zijn al weg, maar professor Oak heeft er nog een: Pikachu. Het is een schattig diertje om te zien, maar hij is sterk elektrisch geladen en te pas en te onpas gebruikt hij zijn donderslag. Ash moet dus eerst vrienden worden met Pikachu, wil zijn reis een succes worden. Als hij afscheid heeft genomen van zijn moeder, gaat Ash op pad, op weg naar avontuur, trainingen, verliezen en overwinnen om uiteindelijk Pokémon-meester te worden.
Ash heeft van professor Oak ook een Pokédex meegekregen en wat Pokéballs. De Pokédex is een soort elektronisch index van alle Pokémon. Zo gauw Ash een Pokémon ziet die hij niet kent, geeft de Pokédex tekst en uitleg. De Pokéballs - rood-witte balletjes zo groot als een knikker, die groeien tot honkbalformaat als je ze uit je zak haalt - dienen om Pokémon mee te vangen. Zo gauw jouw Pokémon gewonnen heeft van een Pokémon zonder eigenaar, kun je hem vangen in de Pokéball. Dan is hij van jou en zul je de Pokémon moeten trainen om hem te laten doen wat jij wilt. Elke Pokémon heeft zijn specifieke eigenschappen en zijn eigen aanvalstechnieken. Sommige Pokémon kunnen bovendien hypnotiseren, of hun tegenstander verlammen, verwarren, vergiftigen of verstijven. En elke Pokémon heeft zijn eigen zwakheden. Bij de Pokémontrainingen worden de Pokémontrainers getest en kunnen ze medailles winnen. Twee Pokémon-trainers strijden tegen elkaar door middel van hun Pokémon. Als een van de twee Pokémon gewonnen heeft (dan houdt de ander het voor gezien, omdat zijn Pokémon het niet meer trekt, of omdat hij sterretjes in zijn ogen krijgt, wat zoveel betekent als dat hij uitgeschakeld is), is de trainer de winnaar. Ze schudden elkaar sportief de hand en de verliezer geeft de winnaar een compliment.
Team Rocket houdt het voor gezien
Pokémon zit vol wijze lessen: respecteer elkaar, wees sportief, steun elkaar door dik en dun, echte vriendschap moet je verdienen, liefde gaat boven alles… In elke aflevering zit wel een les verborgen. En natuurlijk zijn er ook slechteriken: Team Rocket. Een hilarisch duo van een man en een vrouw, waarbij de man zich vaak verkleedt als vrouw en andersom. Het is vooral Team Rocket die de serie nog leuk maakt voor volwassenen. Dit duo maakt de cartoon een beetje 'campie'. In elke aflevering komen ze tevoorschijn en in elke aflevering moeten ze het onderspit delven. Meestal vliegen ze weg door de lucht onder het uitroepen van de tekst: 'Team Rocket houdt het weer voor gezien'. Team Rocket is de knipoog in de serie. Een keer was het duo verdwenen naar de bodem van de diepzee, maar verscheen even later toch weer. 'Hoe hebben jullie dat gedaan?', vraagt Ash terecht. 'Dat weten de schrijvers van de serie niet eens. Maar we zijn er en daar gaat het om', of iets in die trant.
Er zijn natuurlijk nog veel meer personages die een rol spelen in de serie. Zo is daar Misty: het slimme en verstandige meisje dat Ash terzijde staat en met hem een soort haat liefde verhouding heeft van niet kunnen kiezen tussen vriendschap of verliefd zijn. Er komen nog meer jongens en meisjes steeds terug, teveel om op te noemen. De gro-te vraag die ons rest is eigenlijk: waarom slaat die Pokémonserie en alles daar omheen zo aan bij kinderen van vijf tot twaalf?
Boze machten en kosmische krachten
Volgens een artikel van Bijbel en Onderwijs, getiteld 'Hoe gaan wij om met Pokémon?' leren kinderen door Pokémon om volgelingen van de Japanse versie van de Mammon en de Moloch te worden. In plaats van de nabijheid van de God des vredes worden kinderen spelenderwijs ingevoerd in alle gruwelen die de heidense volken. Pokémon traint de kinderen van jongs af aan in de Japanse religie, volgens Bijbel en Onderwijs: 'Zij mogen dan denken dat zijzelf de Pokémon trainen om hen winpower te geven, maar beseffen niet (evenmin als de meeste volwassenen) dat de Pokémon juist hčn trainen in de beginselen van het Japanse denken.' Dan volgt een uiteenzetting over het shintoďsme: de weg der goden, de weg der geesten en de aanverwante mythologie, natuur- en voorouderverering. 'Zij hebben nauwelijks beelden van goden, maar vereren de sintai of godlichamen zoals een bron, een berg, een spiegel, een steen of een zwaard waarin een godheid huist. (…) De religies van China en India zijn vooral gericht op de leegte, opgaan in het niets en harmonie met de kosmos. In Japan komt daar nog de gedachte bij van het winnen en dus uitschakelen van elke tegenstand(er), net als bij hun gevechtssporten', aldus Bijbel en Onderwijs.
Pokémon past in die Japanse religie, volgens Bijbel en Onderwijs en dat blijkt uit het feit dat kosmische krachten in mythische gestalten huizen, dat het de kunst is over deze kosmische krachten te beschikken, de eenheid met de natuur: Pokémon bestaat alleen als enkelvoud. De typische kosmische evolutie is natuurlijk een teken, net als het gebruik van occulte middelen. Daarbij stuit de gedachte van ik of jij hen tegen de borst. 'Sommige Pokémon zijn direct herkenbaar als (Japans-gestileerde) demonen. Andere lijken meer op mythische monsters of robots, uitgerust met dezelfde destructieve eigenschappen. Onmiskenbaar zijn zij de dragers en boodschappers van een denken dat haaks staat op zowel het humanisme als het christendom, dat eeuwenlang de westerse culturen heeft beheerst.' Bijbel en Onderwijs spreekt zelfs van boze machten en kosmische krachten. Er zou zelfs een groep kinderen zijn die door Pokémon contact kunnen krijgen met de bovennatuurlijke wereld.
Tien Geboden versus Winpower
'De kern van de Torah (de wijzing of duiding van de Bijbel, zoals het verwoord staat in de eerste vijf boeken) wordt gevormd door de Tien Geboden. Pokémon leert de kinderen hoe de meeste hiervan kunnen worden overtreden, want alles moet wijken wat de "winpower" belemmert, dus ook Gods geboden.' Waarna een verhandeling volgt waarbij de Tien Geboden getoetst worden aan het verhaal van Pokémon. De conclusie is dan ook: 'Het zal duidelijk zijn dat wij op grond van de Bijbel het gebruik van Pokémon ten zeerste afraden. Het spel gaat tegen de wetten van God in, op zijn minst tegen beide Tafels van de Wet: de verticale relatie met God en de horizontale relatie met de medemens. (…) Tenslotte schendt Pokémon het kind als evenbeeld van God en voedt het hen op tot een strijder of kampvechter. Niet vanwege de goede strijd van het geloof, maar alleen om te winnen en anderen uit te schakelen.'
Praat mij niet van 'de goede strijd van het geloof', want dan weet ik nog wel een reeks voorbeelden te noemen waaruit blijkt dat die strijd voor anderen verre van goed afgelopen is. Wat Bijbel en Onderwijs verkondigt, riekt mij te veel naar inquisitie en heksenverbrandingen. Respect voor het geloof, de levensovertuiging van anderen in onze omgeving is er zeker, ook bij mij. Maar dat respect werkt alleen als het wederzijds is.
Als moderne ouder vind ik een beetje shinto bovendien helemaal niet verkeerd: mijn kinderen mogen best respect hebben voor een steen, een boom, water en vuur, dan gaan ze er misschien ook zuiniger mee om. Voorouderverering is af te keuren wanneer de verering de overhand neemt, maar respect voor de ouderdom, luisteren naar de levenservaringen die de ouderen hebben vergaard: dat zouden wij ook meer moeten doen. Wij stoppen onze ouderen weg, zo gauw ze niet meer productief zijn. Wij praten tegen onze ouderen alsof het kleine kinderen zijn. Onze ouderen moeten hun mond houden, niet zeuren en fijn achter de geraniums gaan zitten. Wij kunnen nog heel wat leren van andere, oudere beschavingen.
Ash als rolmodel
Nog is niet beantwoord waarom kinderen Pokémon zo geweldig vinden. Natuurlijk appelleren de 151 Pokémon door hun schattige uiterlijk en fantastische eigenschappen en hun gebrul aan de fantasie van de kinderen. Meer nog is het de reis die Ash maakt die hen aanspreekt: een queeste naar volwassenheid.
In andere culturen is het heel normaal dat verschillende levensfasen worden afgerond en begonnen met rituelen. Van jongen tot man, van man tot krijger, van man tot vader, van man tot oude man. Vaak gaan die overgangen gepaard met een tocht, een reis, al was het maar symbolisch. Aboriginals gaan nog regelmatig op walkabout en verdwijnen vervolgens voor onbepaalde tijd in de rimboe. Ook onze cultuur kent queesten: denk maar aan de ridders van de Ronde Tafel en hun zoektocht naar de Heilige Graal, de kruistochten en de pelgrimages, en boeken als Alleen op de wereld of Kruistocht in spijkerbroek. Vaak blijkt de tocht op zich van meer belang dan het uiteindelijke doel. Misschien dat je Interrailreizen of rugzaktochten naar verre oorden daar ook wel onder kan scharen: vaak ondernemen jongeren deze reizen in de tijd na hun eindexamen maar voordat ze echt gesettelde volwassenen zijn. In dat licht kun je ook de reis van Ash zien: die symboliseert de overgang van kind naar volwassene.
Wij eisen tegenwoordig zo veel van onze kinderen: op zesjarige leeftijd moeten ze met argumenten komen, wanneer ze iets willen hebben of willen doen. Ze moeten weten wat ze later willen worden, ze moeten alles even interessant vinden en de krant lezen. Eigenlijk wordt van hen al jong gevraagd zich volwassen te gedragen. En dan niet zo maar iemand: nee, de beste! In Japan en Amerika is die competitiestrijd sterk, maar daar mag je er wel voor uitkomen als je de beste bent. Daar krijg je medailles en een eervolle vermelding in het jaarboek en je bent populair. Ash is een van hun. In onze maatschappij is het nog een stapje ingewikkelder: je moet wel de beste zijn, maar je mag het niet laten zien als het zo is. Geen wonder dat onze kinderen zoeken naar houvast, een rolmodel, iemand die in hetzelfde schuitje zit. Ash is die iemand en zijn avonturen verbeelden op een spannende manier de overwinningen op monsters en tegenstanders - leerkrachten, ouders, klasgenoten, slechte cijfers, twee linkervoeten, een bril moeten dragen - die kinderen moeten maken willen ze echte 'menschen' worden en gelukkig zijn.  
 
Serie 1 totaal (lange downloadtijd)
Serie2 totaal (lange downloadtijd)
Eerste serie pokemon iconen
Tweede Serie pokemon iconen
Diashow pokemon iconen
Diashow pokemon